Renee Maas onderzoekt eiwitaggregatie met weefsel uit Hartenbank

Vijf maanden geleden ontving onderzoeker Renee Maas het allereerste hartweefsel dat beschikbaar is gesteld door de Hartenbank. Zij gebruikt dit hartweefsel voor haar onderzoek naar de genetische hartspierziekte PLN-R14del. Wij spraken haar over haar onderzoek.

Renee Maas is als biomedisch onderzoeker verbonden aan UMC Utrecht en doet onderzoek naar erfelijke hartziekten. Op 13 maart is zij gepromoveerd op het onderwerp ‘Potentials of stem cell-derived cardiomyocytes: From disease modeling to therapeutic strategies’. Zij onderzocht ziekten van de hartspier, die vaak veroorzaakt worden door een fout in het DNA. Een gevolg hiervan is dat het hart bloed niet goed door het lichaam kan pompen.

Wat is PLN?

PLN (phospholamban) is een cruciaal eiwit voor de calcium regulatie en daarmee het samentrekken van de hartspier. Een specifiek DNA foutje (R14del mutatie) werd pas kortgeleden – in 2010 – ontdekt. Bij mensen met de PLN-R14del mutatie werkt het PLN-eiwit niet goed omdat er een deel van de genetische code ontbreekt die nodig is om dit eiwit te maken. Renee vertelt: “Hierdoor hoopt fout gevouwen PLN-R14del eiwit zich op in de hartspiercellen en gaan deze cellen dood. Een dode hartspiercel wordt niet vervangen en kan zich niet herstellen, waardoor het hart op den duur pompkracht verliest, ook wel hartfalen genoemd.” De uitwerking van de PLN-R14del mutatie is per persoon verschillend: vet of bindweefsel vervangt de hartspier, de hartspier kan verwijden en in het meest extreme geval het kan zelfs leiden tot een hartstilstand. Uiteindelijk krijgt iedereen met deze mutatie last van hartfalen, al is het moment waarop dit gebeurt verschillend.

Waar gaat je onderzoek over?

“In mijn nieuwe onderzoek ligt de focus op wat er precies misgaat bij PLN-R14del. Wat doen de hartcellen van mensen met het PLN-R14del precies? We willen in kaart brengen hoeveel eiwitprocessen al zijn verstoord bij mensen die nog geen last hebben van PLN-gerelateerde klachten. Ook kijken we welke factoren hierin een rol spelen. Hiermee kunnen we bepalen op welke leeftijd en op welk moment (vóór klachten of pas bij start klachten) we moeten starten met het behandelen van iemand met PLN-R14del. Uiteindelijk vergelijk ik hiervoor het weefsel van mensen die nog geen klachten hebben met mensen die al wel klachten hebben.”

Waarom PLN?

“In mijn tweede stage heb ik via mijn supervisors Alain van Mil en Joost Sluijter in het UMC Utrecht een project gekregen om met stamcellen, hartspiercellen te maken. Deze stamcellen kunnen worden geherprogrammeerd uit huidbiopten of bloed. Ik kwam snel hierna in aanraking met Pieter Glijnis, een patiënt met PLN en oprichter van de PLN Stichting. Ik heb van zijn stamcellen hartspiercellen gemaakt die vervolgens de eerste kloppende cellen in het UMC zijn geworden. Hier is mijn enthousiasme aangewakkerd. Inmiddels doe ik alweer tien jaar onderzoek naar de ziekte van PLN.”

Status onderzoek

“Met het eerste hartweefsel dat we hebben ontvangen van de Hartenbank is het al gelukt om in kaart hoeveel stress de hartspiercellen ervaren, hoeveel PLN-R14del eiwitophoping er is een een hart en of er sprake is van (vroegtijdige) celdood. De harten zijn allemaal op dezelfde manier geanalyseerd: door het uitlezen van hartkleuringen kunnen we iets zeggen over de verschillende eiwitten die door de cellen gevormd worden. De afdeling pathologie van het UMC, de PLN Stichting en een goede collega Tess Beekink helpen hierbij. We hebben nu al kunnen vaststellen dat er bij mensen die nog geen last hebben van PLN-gerelateerde klachten toch al wel PLN-R14del eiwitophopingen zijn gevonden. Dit betekent dat er al iets in het lichaam gebeurt voordat iemand klachten krijgt. We begrijpen de ziekte op deze manier steeds een beetje beter en we hebben inmiddels al wat potentiële behandelmethoden op het oog, zoals gentherapie.”

Meer harten nodig

“Ik ben als onderzoeker erg blij met de Hartenbank. Het weefsel dat we nodig hadden voor het onderzoek was snel beschikbaar. We deden in de herfst onze aanvraag; in oktober hebben we het weefsel ontvangen en in november konden we tijdens een congres in Philadelphia onze eerste bevindingen laten zien. We waarderen het werk van de medewerkers in de biobank enorm. Zij werken soms zelfs in de avond of weekend door om het weefsel geschikt te maken voor onderzoek. Dat is ontzettend veel en waardevol werk. Voor verder onderzoek hebben we nog meer harten nodig. In totaal willen we er minimaal tientallen gebruiken voor ons onderzoek en onze gegevens zo blijven aanvullen.”

Meer weten over PLN?

Kijk dan op de website van de PLN Stichting: Stichting PLN – Samen werken we PLN de wereld uit! (plnheart.org)

In deze video vertelt Renee Maas over het belang van de Hartenbank. PLN-drager Pieter Glijnis interviewt Renee.

Heeft u ook een genetische hartaandoening en wilt u zich opgeven voor het onderzoek van de Hartenbank? Dat kan hier.

 

       

Renee Maas in de interview-video.                                                Een hartsectie van een PLN-patiënt gekeurd voor een PLN eiwit-ophoping en cell stress (in rood)